Neriman Uysal "Simavna Kadısıoğlu Şeyh Bedrettin"

Neriman Uysal • 17.11.2026 - 20:44
SİMAVNA KADISIOĞLU ŞEYH BEDREDDİN
Neriman Uysal
Köşe Yazarı 1 Köşe Yazısı

Neriman Uysal

Magazinname Resmi Köşe Yazarı. Güncel gelişmeler, kültür-sanat, magazin ve cemiyet hayatına dair özel analiz ve köşe yazıları.

Köşe Yazıları ve Analizleri Yazarın Tüm Yazıları

Yol olduk yol eyledik
Cem olduk cem eyledik
Ateş olduk, ışık olduk
Geceyi gün eyledik

Can olduk öz eyledik
Söz olduk dil eyledik
Aşık olduk, insan olduk
Acıyı bal eyledik

Yaşamlarını adalet, eşitlik, özgürlük için adayanlar. Adalet için döktükleri kanı kutsal sayanlar. Güç karşısında düşseler de diz çökmeyenler. 

Toprak bereketliydi, buğday boldu, hiç kimse aç kalmayacaktı o sene. Annelerin yüzü gülüyordu. Çocukları aç kalmayacaktı. Herkese yetecekti buğday, herkese yetecekti ekmek. 
Ama açgözlülük vardı beylerde, sultanlarda. Ağır vergilerle belini kırıyorlardı halkın, Sevinçleri kursaklarında kalıyordu anaların, boynu bükülüyordu çocukların. 
1402 Moğol Sultanı Timur ile Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid arasında yapılan ve Osmanlının yenilgisiyle sonuçlanan Ankara Savaşı sonrası yaşanan Fetret Devri sonrası şehzadeler arasında yaşanan kanlı iktidar/hükümdarlık mücadelesi. Siyasi istikrarsızlığın sonucu olarak yaşanan ekonomik sıkıntıların faturası yoksul halka kesilir.
 Devletin keskin kılıcı üzerlerinde, soluk aldırmıyordu halka. “Duyduk duymadık demeyin, Devlet-i Aliyye adına ekinlerin bu yıldan itibaren vergileri arttırılmıştır. Karşı gelenler devletimize isyan etmiş sayılır.” 
Bol ürün alan, çocukları aç kalmayacağı için sevinen halkın sevinci uzun sürmez. Devletin vergileri nedeniyle ellerinde bir avuç buğday kalır. Devlet acımasızdır, devlet zalimdir. 

Sosyal adaleti ve ortaklaşa toprak mülkiyetini savunan Şeyh Bedreddin ile müritleri  Börklüce Mustafa, Torlak Kemal yoksul halkı düşünmeyen padişaha karşı  hak, adalet eşitlik mücadelesi başlatırlar.
. 
“Neden kimimiz bolluk içinde yaşarken, öteki açlığa mahkum? Oysa ekmek hepimize yeter. Zenginlik bir avuç insanın zulasında saklıyken o düzen adalet değil, zorbalıktır. Yan yana durduğumuzda, eşit olduğumuzda insanızdır. Benim olan senindir. "
Şeyh Bedreddin: "Eşit bir dünya özlemi düşlüyordum. O dünyada herkese yer olmalıydı. Oysa iktidar savaşlarıyla birbirini boğazlayan orduların ayakları altındaydı insanlık. Yoksulların çaresizliğini düşündükçe bir şeyler yapmamız gerektiğini hissediyordum."  der.
Çünkü onlara göre ekmek paylaşılınca güzeldir. Tüm insanlar aynı güneşin altında nefes alır. Toprak tek bir kişiye ait değildir. İnsanlar onun sahibi değil, emanetçisidir. İnsanlar yan yana durduğunda, eşit olduğunda insandır. 
"Unutmayın bizim kavgamız sadece ekmek için değil, insanın insana kul olmaması içindir. " 
Onlar için toprak, su, ekmek herkesindir. Yolları ortaklık, kardeşliktir. Padişah alınca ellerinden özgürlüklerini, çalınca aşlarını  “dünya değişmelidir” diyerek yakarlar ateşi Balıkesir’de, Manisa’da. Kolay değildir elbet. Onların yolları uzundur. Ateş gibidir o yol. Yavaş yavaş yakar. Yavaştır ama sonunda eritir demiri. Türkülerini gelecek günler için söyler onlar. Güzel yarınların umuduyla. 
Ancak toprak ağalarının, beylerin, sultanların gözleri onların üzerindedir. Çelebi Mehmet (I. Mehmet) büyük bir orduyla üzerlerine gitmeye hazırlanmaktadır. Ordu güçlüdür. Korkuya rağmen üzerlerine gideceklerdir. İnsanın insana kul olmaması için direneceklerdir. "Yeryüzü sofrasında herkesin hakkı vardır." 
Devlet zalimdir, acımasızdır.
Börklüce Mustafa'yı çarmıha gererler. Kollarını, ayaklarını çivileyip köy köy gezdirirler. Torlak Kemal ve yoldaşları asılır. Bedenleri kurda kuşa yem edilir. 
Şeyh Bedreddin Serez Çarşısı’nda idam edilir.

Nazım Hikmet Şeyh Bedreddin Destanı’ında onun ölümsüzlüğe giden ölümünü şu dizelerle anlatır: 
"Yağmur çiseliyor, Serez’in esnaf çarşısında, bir bakırcı dükkânının karşısında Bedreddinim bir ağaca asılı. Yağmur çiseliyor. Gecenin geç ve yıldızsız bir saatidir. Ve yağmurda ıslanan yapraksız bir dalda sallanan şeyhimin çırılçıplak etidir. Yağmur çiseliyor. Serez çarşısı dilsiz, Serez çarşısı kör. Havada konuşmamanın,  görmemenin kahrolası hüznü. Ve Serez çarşısı kapatmış elleriyle yüzünü." 

“Adalet için yola çıkanların hikâyesi hiç bitmez.” 
Onlar eşitlik ve özgürlük uğruna kanlarını döktüler. Türkülerini yarınlar için söylediler.  
" Yarın biz olmayacağız belki. Bizden kalan ateş başkalarının yolunu aydınlatacak." 

Müziğe ve sözlere ağırlık veren oyun, bir post, bir rahle, bir tabureden oluşan dekor parçalarıyla  “bir lokma, bir hırka” felsefesine uygun düşen bir anlayışla sahnelenmiş. 

Yazan / Yöneten / Müzik: Serhad Raşa
Oyuncular: Serhad Raşa, Süha Bağdat, Mehmet Temizkan, Fahriye Maral Gürsoy, Ayşe Zor Özgürbüz

Prodüksiyon: Tiyatro Aralık
HABER: Neriman Uysal

Facebook X WhatsApp
Etiketler

Yorumlar (0)

Henüz yorum yazılmamış. İlk görüşü siz bildirin!

Fikir Belirt

4 + 1 = ?