Gençlerin büyüklerine karşı kullandığı sözlere, toplu taşımada yaşlı bir insana yer vermek yerine telefonuna gömülen yolculara, bir şey sorduğunda terslenen insanlara bakıyorum. Elbette bütün gençleri aynı kefeye koymak haksızlık olur. Bugün de büyüklerine kol kanat geren, onların elini tutan, hatırını soran nice genç var. Ancak saygının giderek daha az önemsendiği örneklerle de sık sık karşılaşıyoruz.
Üstelik mesele yalnızca gençlerin büyüklere davranışı değil. Bir evin içinde anne babanın birbirini dinlemediği, kardeşlerin birbirine hakaret ettiği, çocukların yanında insanların birbirini küçümsediği bir ortamda saygı nasıl yeşersin? Çocuğuna saygıyı anlatan bir babanın annesini aşağılaması, saygı bekleyen bir annenin çocuğunun düşüncelerini hiç dinlememesi, söylenen sözle yaşanan hayat arasındaki çelişkiyi göstermiyor mu?
Bir zamanlar öğretmen, öğrencisine yalnızca ders anlatan değil, hayatı tanımasına yardımcı olan bir rehberdi. Bugün ise kimi zaman öğretmenin sözü dinlenmiyor, emeği küçümseniyor, sınıftaki otoritesi sorgulanırken kişiliği de hedef alınıyor. Elbette öğretmen de insandır; yanlış yapabilir ve eleştirilebilir. Fakat eleştirmek başka, hakaret etmek başkadır. Saygı, sorgulamadan boyun eğmek değil, insanın emeğini ve onurunu gözetebilmektir.
Aynı durum ustalar için de geçerli. Bir marangozun elindeki ahşaba şekil vermesi, bir terzinin kumaşı sabırla işlemesi, bir zanaatkârın yıllar içinde edindiği beceriye ulaşması kolay değildir. Eskiden çırak, ustasının yanında yalnızca meslek öğrenmez; sabrı, dikkati ve iş ahlakını da öğrenirdi. Bugün ise bazen yılların deneyimi birkaç dakikalık bir internet videosuyla eşdeğer görülüyor. Oysa bilgiye ulaşmak kolaylaşsa da tecrübenin yerini her zaman bilgi alamaz.
Sanat ve sanatçıya gösterilen saygı da bu tablonun önemli bir parçası. Sanatçıdan sürekli üretmesi, insanlara dokunması, onları düşündürmesi bekleniyor; fakat emeğinin karşılığını alması ve mesleğine değer verilmesi aynı ölçüde önemsenmeyebiliyor. Bir tiyatro oyununu izlerken telefonuyla konuşan, oyuncunun emeğini küçümseyen ya da bir sanatçıyı yalnızca popülerliği üzerinden değerlendiren insanlara sormak gerek: Sanata verdiğimiz değer, gerçekten ne kadar?
Geçmişin her şeyiyle kusursuz olduğunu söylemek de doğru değil. Eskiden de haksızlıklar, sevgisizlikler ve saygısızlıklar vardı. Bazen saygı denilen şey, korkuyla karıştırılır; büyüklerin sözüne karşı çıkmamak, yanlışları görmezden gelmek sanılırdı. Oysa gerçek saygı korkudan değil, anlayıştan doğar. Yaşı küçük olanın da büyük olanın da, öğretmenin de öğrencinin de, ustanın da çırağın da birbirini insan olarak görebilmesidir.
Belki bugün en çok ihtiyacımız olan şey, geçmişe bütünüyle dönmek değil; geçmişten kalan güzel değerleri bugünün anlayışıyla yeniden yaşatmak. Bir selam vermek, teşekkür etmek, özür dilemek, karşımızdakinin sözünü kesmeden dinlemek… Küçük görünen bu davranışlar, birlikte yaşamanın temel taşlarıdır.
Saygı, büyük laflarla anlatılan ama gündelik hayatta unutulan bir kavrama dönüşmemeli. Çünkü saygının olmadığı yerde sevgi de zamanla yıpranır, aile bağları zayıflar, öğretmenin emeği değersizleşir, ustanın bilgisi göz ardı edilir, sanatın sesi duyulmaz olur.
Şimdi dönüp kendimize bir soru soralım:
Birbirimizden sürekli saygı beklerken, biz ne kadar saygı gösteriyoruz?
Neredesin saygı? Seni yalnızca eski fotoğraflarda, geçmişten anlatılan hatıralarda mı arayacağız? Yoksa yeniden selamımızda, sözümüzde, davranışımızda ve birbirimize gösterdiğimiz insani değerde mi bulacağız?
Belki de saygı hiçbir yere gitmedi.
Biz, onu hayatımızın neresinde tutacağımızı unuttuk.
Gökhan Yetiş / Magazinname.com
Yorumlar (0)
Henüz yorum yazılmamış. İlk görüşü siz bildirin!
Fikir Belirt